Netcongestie treft de zorg- en gezondheidssector hard, omdat zorginstellingen continu grote hoeveelheden stroom nodig hebben voor kritieke processen zoals medische apparatuur, klimaatbeheersing en noodstroomvoorzieningen. Juist omdat uitval of vertraging in de energielevering hier directe gevolgen heeft voor patiëntveiligheid, is de impact van stroomnetoverbelasting in de zorg groter dan in veel andere sectoren. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over netcongestie in de gezondheidssector.
Welke zorginstellingen ondervinden het meeste hinder van netcongestie?
Ziekenhuizen, verpleeghuizen, revalidatiecentra en grote GGZ-instellingen ondervinden de meeste hinder van netcongestie. Dit zijn organisaties met een hoog en constant energieverbruik, vaak gecombineerd met uitbreidingsplannen voor elektrische laadinfrastructuur, warmtepompen of nieuwe medische apparatuur. Juist die combinatie van hoog basisverbruik en groeiende elektrische vraag zorgt voor knelpunten op het stroomnet.
Kleinere zorginstellingen zoals huisartsenpraktijken of tandartsen merken minder van netcongestie, tenzij ze in een regio zitten waar het net al zwaar belast is. In stedelijke gebieden en industriële zones, waar het net al vol zit, lopen ook middelgrote zorginstellingen sneller tegen wachtlijsten aan bij het aanvragen van een verzwaring van hun aansluiting. Dat geldt zeker voor instellingen die willen verduurzamen met zonnepanelen of laadpalen voor elektrische voertuigen van medewerkers en bezoekers.
Hoe ontstaat netcongestie in de zorg- en gezondheidssector?
Netcongestie in de zorg ontstaat doordat de elektrische vraag van zorginstellingen sneller groeit dan de capaciteit van het stroomnet. De combinatie van energiezuinige renovaties, nieuwe elektrische installaties en de opkomst van elektrisch vervoer zorgt voor een piekbelasting die het bestaande net niet aankan. Netbeheerders kunnen de infrastructuur niet snel genoeg uitbreiden om deze groei bij te houden.
Zorginstellingen hebben van oudsher al een hoog en stabiel energieverbruik, maar de energietransitie voegt daar een extra laag aan toe. Warmtepompen vervangen gasgestookte verwarmingssystemen, laadpalen worden geïnstalleerd op parkeerterreinen en zonnepanelen worden op grote daken gelegd. Al deze systemen vragen tegelijkertijd om netcapaciteit, wat leidt tot overbelasting van het lokale stroomnet.
Bovendien bouwen veel ziekenhuizen en zorginstellingen actief uit, denk aan nieuwe vleugels, extra behandelkamers of uitgebreidere diagnostische afdelingen. Elke uitbreiding brengt een hogere elektrische vraag met zich mee, terwijl de aansluiting op het net vaak al aan zijn maximum zit. Het aanvragen van een zwaardere aansluiting kan in congestiegebieden jaren duren.
Wat zijn de gevolgen van netcongestie voor ziekenhuizen en zorginstellingen?
De gevolgen van netcongestie voor ziekenhuizen en zorginstellingen zijn ernstig en veelzijdig. Op korte termijn kunnen instellingen geen nieuwe aansluitingen of aansluitingsverzwaringen krijgen, wat uitbreidingen en verduurzamingsprojecten blokkeert. Op langere termijn riskeren instellingen operationele problemen als ze niet tijdig investeren in slimme energiesystemen die de beperkte netcapaciteit compenseren.
Concrete gevolgen zijn onder meer:
- Vertraging van bouwprojecten: Nieuwe gebouwen of uitbreidingen kunnen niet in gebruik worden genomen zolang de netaansluiting onvoldoende is.
- Blokkering van verduurzaming: Zonnepanelen kunnen niet worden teruggeleverd aan het net, waardoor de businesscase voor duurzame energie verzwakt.
- Hogere energiekosten: Instellingen die niet kunnen optimaliseren, betalen meer voor piekverbruik en mislopen besparingen.
- Risico op operationele verstoringen: In extreme gevallen kan overbelasting van het lokale net leiden tot onstabiele stroomlevering, wat voor zorginstellingen onaanvaardbaar is.
- Wachtlijsten bij netbeheerders: Het aanvragen van extra netcapaciteit kan in congestiegebieden meerdere jaren duren, wat langetermijnplanning bemoeilijkt.
Voor zorginstellingen is het energieprobleem dus niet alleen een financiële kwestie, maar ook een kwestie van continuïteit en patiëntveiligheid.
Hoe kunnen zorginstellingen netcongestie omzeilen of verminderen?
Zorginstellingen kunnen netcongestie omzeilen of verminderen door slim energiebeheer, batterijopslag en vraagsturing te combineren. In plaats van te wachten op een zwaardere netaansluiting, kunnen instellingen hun bestaande aansluiting beter benutten door pieken af te vlakken en verbruik te verschuiven naar momenten met minder netbelasting.
De meest effectieve aanpak bestaat uit een combinatie van maatregelen:
- Batterijopslag: Een accu laadt op tijdens daluren of bij hoge zonopbrengst en levert stroom bij piekmomenten, zodat de aansluiting minder zwaar belast wordt. Meer over de mogelijkheden lees je op de pagina over accu-integratie.
- Peak shaving: Door pieken in het verbruik af te vlakken, blijft het gebruik binnen de grenzen van de bestaande aansluiting.
- Load balancing: Zware installaties worden gespreid aangestuurd zodat ze niet allemaal tegelijk aanslaan.
- Time shifting: Energieverbruik van niet-kritieke processen, zoals wasmachines in de wasserij of laadpalen, wordt verschoven naar momenten met lagere netbelasting.
- Energiemanagementsysteem (EMS): Een slim systeem stuurt al deze processen automatisch aan op basis van realtime data over verbruik, opwek en energieprijzen.
- Deelname aan congestiemarktprogramma’s: Zorginstellingen met flexibel verbruik kunnen hun flexibiliteit aanbieden aan de netbeheerder en daar financieel van profiteren.
Instellingen die willen weten wat er mogelijk is binnen hun specifieke situatie, kunnen ook een energieconsultancytraject overwegen om de juiste strategie te bepalen.
Wat is het verschil tussen een zwaar- en lichtbelast net in de zorg?
Een zwaarbelast net betekent dat de beschikbare netcapaciteit in een gebied volledig of bijna volledig bezet is, waardoor nieuwe aansluitingen of aansluitingsverzwaringen niet mogelijk zijn. Een lichtbelast net heeft nog voldoende ruimte voor extra capaciteit, zodat uitbreidingen en nieuwe aansluitingen zonder lange wachtlijsten kunnen worden gerealiseerd.
Voor zorginstellingen maakt dit onderscheid een groot praktisch verschil. In een lichtbelast gebied kan een ziekenhuis dat wil uitbreiden of verduurzamen relatief snel een zwaardere aansluiting aanvragen bij de netbeheerder. In een zwaarbelast congestiegebied staat diezelfde instelling mogelijk jaren op een wachtlijst, ongeacht hoe urgent de behoefte is.
De geografische ligging bepaalt dus voor een groot deel de speelruimte die een zorginstelling heeft. Stedelijke regio’s en gebieden met veel industrie of datacenters zijn vaker zwaarbelast. Landelijke gebieden zijn doorgaans lichtbelast, hoewel ook daar de groei van zonneparken en windenergie voor nieuwe knelpunten kan zorgen. Via de pagina over beperkte aansluitcapaciteit lees je meer over wat je kunt doen als je aansluiting vol zit.
Wanneer lost netcongestie in de zorg- en gezondheidssector zich op?
Netcongestie in de zorg- en gezondheidssector lost niet op korte termijn op. Netbeheerders in Nederland werken aan grootschalige uitbreiding van het stroomnet, maar die investeringen kosten tijd, geld en ruimte. Realistische schattingen gaan ervan uit dat de grootste knelpunten pas na 2030 structureel worden opgelost, en in sommige regio’s nog later.
Dit betekent dat zorginstellingen die nu wachten op een oplossing van de netbeheerder, jarenlang te maken kunnen houden met beperkingen in hun energieaansluiting. De verstandigste aanpak is dan ook om niet te wachten, maar actief te werken aan onafhankelijkheid van het net door eigen opwek, opslag en slim energiebeheer te combineren.
Technologische ontwikkelingen op het gebied van batterijopslag, energiemanagementsystemen en vraagsturing worden bovendien steeds geavanceerder en betaalbaarder. Zorginstellingen die nu investeren in deze oplossingen, zijn beter voorbereid op de toekomst, ongeacht wanneer het net uiteindelijk wordt uitgebreid. Bekijk de projecten die al zijn gerealiseerd voor inspiratie over wat er in de praktijk mogelijk is.
Hoe Switch Solutions helpt met netcongestie in de zorg
Switch Solutions helpt zorginstellingen om netcongestie concreet aan te pakken, zonder dat je vooraf hoeft te investeren. We regelen het volledige traject: van ontwerp en financiering tot realisatie en exploitatie. Jij betaalt alleen voor de energie die je gebruikt.
Wat we voor zorginstellingen kunnen doen:
- Slimme energieanalyse: We brengen je huidige verbruiksprofiel en netknelpunten in kaart.
- Batterijopslag en peak shaving: We integreren accu’s die pieken afvlakken en je aansluiting ontlasten.
- EMMA energiemanagementsysteem: Ons eigen systeem stuurt automatisch op verbruik, opwek en energieprijzen in realtime.
- Zonnepanelen gecombineerd met opslag: Eigen opwek die je direct inzet, zonder afhankelijk te zijn van teruglevering aan het net.
- Congestiebeheer en flex: We helpen je om flexibiliteit in te zetten als voordeel, ook voor deelname aan congestiemarktprogramma’s.
Wil je weten wat Switch Solutions voor jouw zorginstelling kan betekenen? Neem contact met ons op en we kijken samen naar de beste aanpak voor jouw situatie.