Netcongestie in de stad en op het platteland ontstaat om fundamenteel verschillende redenen. In stedelijke gebieden is het net overbelast door een hoge concentratie van verbruikers en terugleverende installaties op een beperkt netoppervlak. Op het platteland speelt juist de combinatie van grootschalige energieopwekking en dunne, verouderde netten een grote rol. Beide situaties vragen om andere aanpakken en oplossingen.
Waarom ontstaat netcongestie op verschillende plekken om verschillende redenen?
Netcongestie ontstaat altijd wanneer de vraag naar of het aanbod van elektriciteit de beschikbare netcapaciteit overschrijdt, maar de oorzaak verschilt sterk per locatie. In de stad is de dichtheid van verbruikers en installaties het probleem. Op het platteland is het de combinatie van grote opwekinstallaties en een infrastructuur die daar historisch niet op gebouwd is.
Het Nederlandse elektriciteitsnet is tientallen jaren geleden aangelegd voor een wereld waarin energie centraal werd opgewekt en vervolgens werd verdeeld naar eindgebruikers. Die logica is inmiddels volledig omgedraaid. Zonnepanelen op bedrijfsdaken, windparken in agrarische gebieden en laadpalen in woonwijken sturen energie terug het net in op momenten dat het net daar niet op is berekend. De netbeheerders kunnen de infrastructuur niet snel genoeg uitbreiden om deze omslag bij te houden, en dat resulteert in overbelasting van de aansluiting op steeds meer locaties in Nederland.
Hoe zwaar is het stroomnet belast in de stad versus op het platteland?
Zowel stedelijke als landelijke gebieden kampen met netcongestie, maar de aard van de overbelasting verschilt. In de stad is het net zwaar belast door een hoge en continue vraag naar elektriciteit, gecombineerd met groeiende teruglevering. Op het platteland is de belasting meer piekgericht: grote hoeveelheden duurzame energie worden op specifieke momenten ingevoed, terwijl het net daar te dun voor is.
In steden zoals Rotterdam, Amsterdam en Utrecht zorgt de combinatie van kantoorgebouwen, horeca, woningbouw en toenemende laadinfrastructuur voor een structurele overbelasting van de middenspanningsnetten. De ruimte om nieuwe aansluitingen te realiseren of bestaande aansluitingen te verzwaren is schaars, zowel fysiek als technisch.
Op het platteland is het beeld anders. Hier zijn het vooral grote zonneparken, windturbines en agrarische bedrijven met forse energieopwekking die het net overbelasten op momenten van hoge productie. De netten in landelijke gebieden zijn historisch ontworpen voor kleinschalig verbruik, niet voor het transporteren van grote hoeveelheden teruggeleverde energie naar het hogerspanningsnet.
Welke sectoren hebben het meest last van netcongestie per gebied?
In stedelijke gebieden ondervinden met name de logistiek, retail, mobiliteit en zakelijke dienstverlening hinder van netcongestie. Op het platteland zijn het vooral de agrarische sector, de voedingsindustrie en projectontwikkelaars van grootschalige duurzame energieprojecten die tegen netbeperkingen aanlopen.
In de stad wil een distributiecentrum tientallen laadpalen aansluiten, maar de netbeheerder kan de benodigde capaciteit niet leveren. Een supermarktketen wil zonnepanelen terugleveren, maar stuit op congestie op het laagspanningsnet. Voor bedrijven in de mobiliteitsbranche is dit bijzonder problematisch: de groei van elektrisch rijden vraagt juist nu om meer netcapaciteit, terwijl die er op veel stedelijke locaties simpelweg niet is.
Op het platteland worstelen boerenbedrijven die willen verduurzamen met wachtlijsten voor nieuwe aansluitingen. Glastuinbouwbedrijven die zelf energie opwekken, kunnen die niet altijd kwijt. En projectontwikkelaars van zonneweides of windparken zien hun plannen vertraging oplopen omdat het transportnet de opgewekte energie niet kan afvoeren.
Wat zijn de oplossingen voor netcongestie in stedelijke gebieden?
In stedelijke gebieden zijn de meest effectieve oplossingen voor netcongestie gericht op het slim spreiden van verbruik en het lokaal opslaan van energie. Denk aan batterijopslag voor peak shaving, slimme laadinfrastructuur en energiemanagementsystemen die vraag en aanbod in real time op elkaar afstemmen.
Concreet betekent dit dat stedelijke bedrijven hun energieverbruik kunnen verschuiven naar momenten waarop het net minder belast is, een techniek die ook wel time shifting wordt genoemd. Een batterij absorbeert energie op rustige momenten en levert die terug wanneer het net druk is of wanneer de eigen vraag piekt. Dit vermindert de piekbelasting op het net en voorkomt dat een bedrijf zijn activiteiten moet beperken door netbeperkingen.
Daarnaast speelt slim assetbeheer een steeds grotere rol in stedelijke omgevingen. Door zonnepanelen, accu’s en laadpalen als één geïntegreerd systeem te beheren in plaats van als losse installaties, kunnen bedrijven hun netgebruik drastisch verlagen zonder concessies te doen aan hun operationele processen.
Wat zijn de oplossingen voor netcongestie op het platteland?
Op het platteland liggen de oplossingen voor netcongestie vooral in lokale energieopslag op grotere schaal, vraagsturing en het combineren van opwek met directe lokale consumptie. Hierdoor hoeft minder energie het overbelaste transportnet op en kan de opgewekte energie lokaal worden benut.
Voor agrarische bedrijven en andere grootverbruikers op het platteland is batterijopslag een logische eerste stap. Een grote accu buffert de pieken van zonnepanelen of windturbines en levert die energie af op momenten dat het net er ruimte voor heeft. Dit is niet alleen technisch slim, maar ook financieel aantrekkelijk omdat bedrijven kunnen profiteren van variabele energieprijzen.
Vraagsturing, ook wel flex genoemd, biedt een aanvullende mogelijkheid. Bedrijven die flexibel kunnen zijn in hun energieverbruik, kunnen deelnemen aan congestiemarktprogramma’s waarbij ze beloond worden voor het aanpassen van hun verbruik op drukke netmomenten. Dit vraagt om een goed inzicht in het eigen energieprofiel en de juiste technologie om die flexibiliteit te benutten. Een energieconsultant kan daarbij helpen om de juiste strategie te bepalen.
Kan een ondernemer zelf iets doen aan netcongestie op zijn locatie?
Ja, een ondernemer kan zeker zelf actie ondernemen om de impact van netcongestie te beperken, ook zonder te wachten op de netbeheerder. De kern van de aanpak is het verminderen van de piekbelasting op de aansluiting en het vergroten van lokale flexibiliteit door slimme technologie en energieopslag te combineren.
De meest directe stappen die een ondernemer kan zetten zijn:
- Batterijopslag installeren: een accu maakt peak shaving mogelijk en voorkomt dat je aansluiting overbelast raakt op piekmomenten.
- Een energiemanagementsysteem (EMS) inzetten: dit stuurt automatisch op verbruik, opwek en opslag op basis van realtime data en energieprijzen.
- Load balancing toepassen: voorkom dat grote installaties zoals laadpalen en machines tegelijk aanslaan en zo de aansluiting overbelasten.
- Deelnemen aan congestiemarktprogramma’s: bied je flexibiliteit aan op de energiemarkt en ontvang een vergoeding voor het aanpassen van je verbruik.
- Verbruik verschuiven (time shifting): plan energie-intensieve processen op momenten met lagere netbelasting of hoge eigen opwek.
Het goede nieuws is dat al deze maatregelen ook los van netcongestie waarde opleveren: lagere energiekosten, minder afhankelijkheid van het net en een robuuster energiesysteem voor je bedrijf. Meer achtergrond over accu-integratie als oplossing vind je op onze website.
Hoe Switch Solutions helpt met netcongestie
Switch Solutions begeleidt ondernemers in zowel stedelijke als landelijke gebieden bij het concreet aanpakken van netcongestie, van de eerste analyse tot de volledige realisatie en exploitatie van een oplossing. We zagen al vroeg dat netcongestie een structureel probleem zou worden en hebben onze dienstverlening daar specifiek op ingericht.
Wat we voor je doen:
- Analyse van je energieprofiel: we brengen in kaart waar jouw piekbelasting zit en welke oplossing het meeste effect heeft op jouw locatie.
- Integratie van batterijopslag, zonnepanelen en laadpalen tot één slim energiesysteem dat lokaal optimaliseert.
- EMMA als energiemanager: ons eigen EMS-systeem stuurt automatisch op verbruik, opslag en opwek op basis van realtime data en energieprijzen, voor zowel peak shaving als congestiebeheer.
- Financiering en exploitatie: je hoeft niet vooraf te investeren. Wij regelen het ontwerp, de realisatie en het beheer, en jij betaalt alleen voor de energie die je gebruikt.
- Deelname aan congestiemarktprogramma’s: we helpen je flexibiliteit te verzilveren via de juiste marktprogramma’s.
We hebben al tientallen bedrijven geholpen in congestiegebieden, van retailketens en logistieke hubs tot scholen en mobiliteitsbedrijven. Wil je weten wat Switch Solutions voor jouw locatie kan betekenen? Neem contact met ons op en we kijken samen naar de beste aanpak.