Bij netcongestie in jouw regio is de netbeheerder verantwoordelijk voor het in kaart brengen, communiceren en oplossen van de overbelasting op het elektriciteitsnet. De netbeheerder doet dit via metingen, congestiekaarten en verzwaringsprojecten, maar die trajecten kosten tijd. Als ondernemer in een congestiegebied is het daarom slim om te begrijpen wat de netbeheerder precies doet en wat je zelf kunt doen terwijl je wacht.
Hoe bepaalt de netbeheerder of er sprake is van netcongestie?
De netbeheerder stelt netcongestie vast door het gemeten stroomverbruik en de teruglevering in een gebied te vergelijken met de beschikbare transportcapaciteit van het net. Wanneer de vraag naar transportcapaciteit structureel groter is dan wat het net aankan, spreekt de netbeheerder officieel van transportschaarste of congestie.
Concreet kijkt de netbeheerder naar de belasting op middenspanningsstations en het hoogspanningsnet. Als een station structureel boven een bepaalde drempelwaarde draait, of als er onvoldoende ruimte is om nieuwe aansluitingen te faciliteren, wordt een gebied aangemerkt als congestiegebied. Dit is geen momentopname: de netbeheerder monitort dit continu en past de status aan op basis van actuele meetdata.
Voor bedrijven betekent dit in de praktijk dat een nieuwe aansluiting of uitbreiding van de bestaande aansluiting kan worden geweigerd of op een wachtlijst geplaatst. De netbeheerder is wettelijk verplicht om transparant te zijn over de congestiestatus in een regio en publiceert deze informatie actief.
Wat staat er op de congestiekaart van de netbeheerder?
De congestiekaart van de netbeheerder toont per regio of postcodegebied de actuele status van het elektriciteitsnet. Je ziet welke gebieden vol zijn voor invoeding (terugleveren aan het net), welke gebieden vol zijn voor afname, en welke gebieden op de planning staan voor verzwaring.
De kaart geeft doorgaans de volgende informatie:
- Invoedingscongestie: gebieden waar je geen of beperkt stroom kunt terugleveren aan het net, wat met name relevant is voor zonnepanelen
- Afnamecongestie: gebieden waar de capaciteit voor stroomafname beperkt is, wat uitbreiding van bedrijfsactiviteiten kan belemmeren
- Verwachte oplossingstermijn: een indicatie van wanneer de netbeheerder verwacht het probleem te hebben opgelost
- Wachtlijststatus: informatie over hoeveel aanvragen voor nieuwe of uitgebreide aansluitingen in de wacht staan
De kaarten worden bijgehouden door regionale netbeheerders zoals Stedin, Enexis en Liander. Ze worden regelmatig bijgewerkt, maar de realiteit verandert snel, dus het loont om de kaart periodiek te raadplegen als je plannen hebt in een bepaalde regio.
Welke maatregelen neemt de netbeheerder bij netcongestie?
Bij netcongestie in een regio neemt de netbeheerder zowel kortetermijn- als langetermijnmaatregelen. Op korte termijn worden congestiemarktprogramma’s ingezet waarbij bedrijven worden gevraagd om vrijwillig hun verbruik of teruglevering te beperken op piekmomenten. Op lange termijn investeert de netbeheerder in de verzwaring van het elektriciteitsnet.
Kortetermijnmaatregelen via flexibiliteit
De netbeheerder werkt samen met marktpartijen en grote verbruikers om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. Dit gebeurt via zogenoemde congestiediensten of flexcontracten. Bedrijven die bereid zijn hun verbruik tijdelijk te verlagen of te verschuiven, kunnen hier in sommige gevallen zelfs een vergoeding voor ontvangen. Dit is een vorm van vraagsturing die de piekbelasting op het net vermindert zonder dat er direct fysieke aanpassingen nodig zijn.
Langetermijnmaatregelen via netverzwaring
De structurele oplossing is het fysiek verzwaren van het net: nieuwe kabels, transformatoren en stations. De netbeheerder maakt hiervoor meerjarenplannen en publiceert deze als investeringsplannen. In 2026 lopen er in Nederland tientallen van dergelijke projecten tegelijk, maar de capaciteit van aannemers, materialen en vergunningstrajecten beperkt de snelheid waarmee dit kan worden uitgevoerd.
Hoe lang duurt het voordat de netbeheerder netcongestie oplost?
Het oplossen van netcongestie door de netbeheerder duurt in de meeste gevallen meerdere jaren. Afhankelijk van de regio en de complexiteit van het project varieert de doorlooptijd van twee tot soms wel tien jaar. Dit komt doordat netverzwaring een intensief traject is met vergunningsprocedures, grondwerk, leveringstijden van materialen en beperkte aannemerscapaciteit.
De netbeheerder geeft op de congestiekaart een indicatieve oplossingstermijn, maar die is niet bindend. Vertragingen door bezwaarprocedures of materiaalschaarste zijn geen uitzondering. Voor ondernemers die nu al te maken hebben met een energienet vol-melding of een wachtlijst, betekent dit concreet dat je niet kunt rekenen op een snelle oplossing vanuit de netbeheerder.
Dit maakt het extra belangrijk om als bedrijf niet passief af te wachten, maar actief te kijken naar wat je zelf kunt doen om de impact van netcongestie te beperken.
Wat kun je doen als ondernemer terwijl de netbeheerder het net verzwaart?
Terwijl de netbeheerder werkt aan een structurele oplossing, kun je als ondernemer zelf maatregelen nemen om de gevolgen van netcongestie te beperken. Denk aan batterijopslag, slim energiebeheer, vraagsturing en deelname aan flexmarkten. Zo blijf je operationeel en verlaag je je energiekosten, ook in een congestiegebied.
De meest effectieve aanpak combineert meerdere technieken:
- Batterijopslag: sla goedkope of zelf opgewekte energie op en gebruik die op piekmomenten, zodat je minder transportcapaciteit nodig hebt via het net
- Peak shaving: verlaag de pieken in je stroomverbruik door grote verbruikers gespreid te laten aanslaan, wat je aansluitkosten ook direct verlaagt
- Time shifting: verschuif energieverbruik van machines en processen naar daluren of momenten met hoge eigen opwek via zonnepanelen
- Energiemanagementsysteem (EMS): automatiseer de sturing van al je energiesystemen op basis van realtime data over verbruik, opwek en energieprijzen
- Deelname aan flexmarkten: bied je flexibele capaciteit aan via congestiediensten van de netbeheerder en ontvang daar mogelijk een vergoeding voor
De combinatie van deze maatregelen zorgt ervoor dat een beperkte aansluiting of het niet kunnen terugleveren geen onoverkomelijk probleem hoeft te zijn. Met de juiste techniek en sturing kun je als ondernemer veel meer doen met dezelfde netcapaciteit. Meer informatie over hoe je dit aanpakt, vind je op de pagina over accu-integratie.
Hoe Switch Solutions helpt bij netcongestie
Switch Solutions helpt ondernemers die te maken hebben met netcongestie om operationeel te blijven en toch te verduurzamen, zonder te wachten op de netbeheerder. We combineren technologie, financiering en expertise in één aanpak die direct aansluit op jouw situatie.
Wat we voor je regelen:
- Energiemanagement via EMMA: ons zelf ontwikkelde systeem stuurt automatisch op verbruik, opslag en opwek op basis van realtime data en energieprijzen
- Batterijopslag en peak shaving: we integreren accu’s zodat je piekbelasting verlaagt en je aansluiting optimaal benut
- Zonnepanelen en laadpalen: lokale opwek en slimme laadinfrastructuur die samenwerken binnen één systeem
- Geen investering vooraf: wij regelen ontwerp, realisatie, financiering én exploitatie, jij betaalt alleen voor de energie die je gebruikt
- Ervaring in congestiegebieden: we hebben al tientallen bedrijven geholpen in sectoren zoals retail, logistiek en mobiliteit
Wil je weten wat de mogelijkheden zijn voor jouw bedrijf in een congestiegebied? Neem contact met ons op en we kijken samen naar de beste aanpak.