De ACM (Autoriteit Consument en Markt) is de onafhankelijke toezichthouder die waakt over een eerlijk en goed functionerend energienet in Nederland. Bij netcongestie bewaakt de ACM de spelregels: ze stelt de kaders vast waarbinnen netbeheerders zoals Enexis en Stedin mogen opereren, maar lost de fysieke congestie zelf niet op. Voor ondernemers die te maken hebben met wachttijden of beperkingen op het net is het belangrijk te begrijpen wat de ACM wel en niet kan doen.
In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de rol van de ACM bij netcongestie, van bevoegdheden tot bezwaarmogelijkheden en congestiemanagement.
Welke bevoegdheden heeft de ACM bij netcongestie?
De ACM heeft bij netcongestie een regulerende en toezichthoudende bevoegdheid. Ze stelt de regels vast waaraan netbeheerders zich moeten houden bij het beheren van congestie, controleert of netbeheerders die regels correct naleven, en kan ingrijpen als een netbeheerder zich niet aan de wettelijke verplichtingen houdt.
Concreet betekent dit dat de ACM bepaalt hoe netbeheerders congestie moeten melden, hoe wachtlijsten worden beheerd en welke verplichtingen gelden rondom transparantie. De ACM stelt ook de tarieven vast die netbeheerders mogen rekenen, wat indirect invloed heeft op de investeringsruimte voor netuitbreiding.
Wat de ACM niet doet, is zelf het net uitbreiden of aansluitingen realiseren. Dat is de taak van de netbeheerder. De ACM schept de randvoorwaarden; de uitvoering ligt elders. Dit onderscheid is voor ondernemers cruciaal om te begrijpen, zeker als je als bedrijf vastloopt op beperkte netcapaciteit.
Wat is het verschil tussen de ACM en de netbeheerder?
De netbeheerder beheert en onderhoudt het fysieke elektriciteitsnet, terwijl de ACM toezicht houdt op de manier waarop die netbeheerder zijn taken uitvoert. Kort gezegd: de netbeheerder is de uitvoerder, de ACM is de regelgever en controleur.
Netbeheerders zoals Enexis, Stedin en Liander zijn verantwoordelijk voor het aanleggen van nieuwe kabels, het beheren van transformatorstations en het toewijzen van netcapaciteit aan bedrijven en huishoudens. Zij staan direct in contact met ondernemers die een aansluiting aanvragen of uitbreiden.
De ACM bewaakt of netbeheerders hun werk doen volgens de wet, met name de Elektriciteitswet en de regels uit het Besluit congestiemanagement. Als een netbeheerder zijn wachtlijst niet transparant beheert of discriminerend omgaat met aansluitingen, kan de ACM handhavend optreden. Voor ondernemers is de netbeheerder dus het eerste aanspreekpunt bij praktische problemen, terwijl de ACM relevant wordt als je vermoedt dat de regels niet correct worden toegepast.
Hoe beïnvloedt ACM-beleid de wachttijden voor netaansluiting?
ACM-beleid heeft indirect invloed op wachttijden: door de tariefregulering en investeringsregels te bepalen, beïnvloedt de ACM hoeveel ruimte netbeheerders hebben om te investeren in netverzwaring. Strengere of ruimere tariefkaders kunnen de snelheid van netuitbreiding versnellen of vertragen.
De ACM heeft de afgelopen jaren stappen gezet om netbeheerders meer investeringsruimte te geven, juist omdat de energietransitie enorme druk legt op het net. Toch blijven wachttijden in de praktijk lang, soms meerdere jaren, omdat fysieke netuitbreiding nu eenmaal tijd kost, ongeacht de regulatoire ruimte.
Daarnaast heeft de ACM regels gesteld die netbeheerders verplichten om transparant te zijn over wachttijden en beschikbare capaciteit. Via het zogenoemde congestieonderzoek moet een netbeheerder aangeven waar knelpunten zitten en welke oplossingen beschikbaar zijn. Dit geeft ondernemers meer inzicht, maar lost de wachttijd zelf niet op. Wie nu al actie wil ondernemen, kan beter kijken naar batterijopslag en slimme energiesturing als tijdelijke of structurele oplossing.
Kan een ondernemer bij de ACM bezwaar maken tegen netcongestie?
Een ondernemer kan bij de ACM een klacht of geschil indienen als hij vermoedt dat een netbeheerder de regels rondom netcongestie niet correct toepast. Directe bezwaren tegen het bestaan van congestie zelf zijn echter niet mogelijk, want congestie is een fysiek probleem, geen besluit waartegen je bezwaar kunt maken.
Wat wel kan: als een netbeheerder jou als ondernemer anders behandelt dan andere partijen, de wachtlijst niet transparant beheert, of weigert informatie te verstrekken over de congestiestatus in jouw gebied, kun je een geschil voorleggen aan de ACM. De ACM heeft een geschillenbeslechtingsprocedure waarbij zij uitspraak kan doen over of een netbeheerder zijn verplichtingen nakomt.
Praktisch gezien is het verstandig om eerst formeel bezwaar te maken bij de netbeheerder zelf, en pas daarna naar de ACM te stappen als dat geen resultaat oplevert. Documenteer alle communicatie zorgvuldig, want de ACM beoordeelt op basis van feiten en correspondentie.
Welke ACM-regels gelden voor congestiemanagement op het net?
De ACM heeft in de Netcode Elektriciteit en het Besluit congestiemanagement de spelregels vastgelegd voor hoe netbeheerders met congestie moeten omgaan. Deze regels verplichten netbeheerders om congestiegebieden aan te wijzen, een congestieonderzoek uit te voeren en marktpartijen de kans te geven via flexibiliteit bij te dragen aan het oplossen van congestie.
Een belangrijk onderdeel van deze regels is het congestiemanagementsysteem waarbij netbeheerders flexibiliteitsdiensten kunnen inkopen van bedrijven die bereid zijn hun verbruik of teruglevering aan te passen op piekmomenten. Dit biedt ondernemers met opslag of flexibel verbruik de mogelijkheid om een vergoeding te ontvangen voor hun bijdrage aan netbalancering.
De ACM ziet erop toe dat dit proces eerlijk verloopt: netbeheerders mogen niet willekeurig bepalen wie wel of niet mag deelnemen aan congestiemarktprogramma’s. Transparantie en non-discriminatie zijn kernprincipes in de ACM-regelgeving rondom congestiemanagement. Voor bedrijven die willen participeren in zulke programma’s is het verstandig om energieadvies in te winnen over de technische en contractuele vereisten.
Wat doet de ACM om netcongestie structureel op te lossen?
De ACM lost netcongestie niet zelf op, maar creëert de regulatoire omgeving die structurele oplossingen mogelijk maakt. Dit doet ze door investeringsruimte voor netbeheerders te vergroten, flexibiliteitsmarkten te stimuleren en transparantieverplichtingen op te leggen die de energiemarkt efficiënter maken.
Concreet werkt de ACM samen met het ministerie van Klimaat en Energie en netbeheerders aan een aanpak voor de lange termijn. Daarbij gaat het onder meer om:
- Het verruimen van de tariefregulering zodat netbeheerders meer kunnen investeren in netverzwaring
- Het stimuleren van vraagrespons en flexibiliteitsmarkten, waarbij bedrijven beloond worden voor slim energiegebruik
- Het verplichten van netbeheerders tot betere capaciteitskaarten en transparante wachtlijstcommunicatie
- Het bevorderen van Energy Hubs en gedeelde infrastructuur om de druk op het net te verminderen
De ACM erkent dat regulatoire maatregelen alleen niet voldoende zijn. Technologische oplossingen aan de vraagkant, zoals energieopslag, slim laden en vraagsturing, zijn minstens zo belangrijk voor het structureel verminderen van netcongestie in Nederland. De ACM stimuleert deze ontwikkelingen door de marktregels zo in te richten dat investeren in flexibiliteit aantrekkelijk wordt.
Hoe Switch Solutions helpt bij netcongestie
Wachten op de ACM of de netbeheerder is voor veel ondernemers geen optie. Switch Solutions helpt bedrijven om netcongestie nu al aan te pakken, zonder te wachten op netverzwaring. We combineren technische expertise met slimme financieringsoplossingen, zodat jij verder kunt met je plannen. Dit is wat we voor je kunnen doen:
- Batterijopslag (peak shaving): We integreren accusystemen die piekbelasting op het net opvangen, zodat jij binnen je bestaande aansluiting meer kunt doen
- EMMA energiemanagementsysteem: Onze eigen energiemanager stuurt realtime op verbruik, opwek en opslag, zodat je altijd optimaal gebruikmaakt van beschikbare capaciteit
- Vraagsturing en flex: We helpen je te participeren in congestiemarktprogramma’s, zodat jouw flexibiliteit ook nog een vergoeding oplevert
- Geen investering vooraf: Switch regelt ontwerp, realisatie, financiering én exploitatie. Jij betaalt alleen voor de energie die je gebruikt
Benieuwd wat Switch Solutions voor jouw bedrijf kan betekenen in een congestiegebied? Neem contact met ons op en we kijken samen naar de beste aanpak voor jouw situatie.