Opbrengst zonnepanelen valt tegen: 6 oorzaken en oplossingen

Eerst: klopte de verwachting wel?

Voordat u op zoek gaat naar een storing, controleert u het beste de voorspelling zelf. De opbrengst hangt af van de plek, de richting en de hellingshoek van de panelen, en van schaduw. Ook binnen Nederland verschilt de hoeveelheid zonlicht flink: van ongeveer 950 kWh per vierkante meter per jaar in het oosten tot ruim 1.000 aan de kust. Een voorspelling die rekent met een landelijk gemiddelde, kan voor uw locatie te optimistisch zijn.

Vergelijk ook per jaar: een bewolkt voorjaar of een grijze zomer drukt een jaaropbrengst zichtbaar. Gebruik de werkelijke weersdata van dat jaar, niet een meerjarig gemiddelde.

De zes meest voorkomende oorzaken

1. De omvormer schakelt uit door een te hoge netspanning. Op zonnige dagen, als veel installaties tegelijk terugleveren, loopt de spanning op het net op. Een omvormer schakelt zichzelf uit boven 253 volt. Dat gebeurt juist op de momenten met de meeste zon, dus het opbrengstverlies loopt op zonder dat u het ziet.

2. Storingen en defecten. Een uitgevallen omvormer, een kapotte kabel, een losse verbinding of een defecte string. Zulke storingen blijven vaak lang onopgemerkt, omdat de rest van de installatie gewoon doorwerkt.

3. Vervuiling en schaduw. Vuil, bladeren, vogelpoep of mos op de panelen, of een boom die in de loop der jaren is gegroeid. Gedeeltelijke schaduw op één paneel drukt de opbrengst van een hele string, en kan op den duur leiden tot plaatselijke oververhitting.

4. Installatiefouten. Een omvormer die niet goed bij de panelen past, een verkeerde instelling, of panelen die anders zijn gelegd dan in de berekening.

5. Veroudering. Panelen leveren elk jaar circa 0,8 procent minder op. Na tien of vijftien jaar telt dat op.

6. Bewust beperken (curtailment). Wordt de installatie teruggeregeld bij negatieve stroomprijzen of op verzoek van de netbeheerder, dan is een lagere opbrengst geen storing maar een keuze. Lees meer in onze blog over curtailment.

Zo spoort u het op

Vier stappen om de oorzaak te vinden:

1. Vergelijk per maand, niet per jaar. Dan ziet u sneller wanneer een afwijking begon.
2. Vergelijk delen van de installatie met elkaar. Levert één omvormer of string duidelijk minder dan de rest, dan zit het probleem daar.
3. Kijk naar zonnige middagen. Valt de opbrengst weg terwijl de zon volop schijnt, dan is uitval door netspanning waarschijnlijk.
4. Laat bij een grote afwijking een warmtebeeldopname maken. Met een warmtecamera zijn defecte panelen en verbindingen goed te zien.

Automatische monitoring met een melding bij afwijkingen is het meest betrouwbaar. Wie maar één keer per jaar kijkt, ontdekt een defecte omvormer soms pas na maanden.

Hoe verbetert u het rendement van uw zonnepanelen?

Rendement verbeteren begint bij inzicht in kwartierdata (96 meetmomenten per dag). Drie concrete stappen:

1. Stel monitoring in op kwartierdata. Met kwartierdata ziet u precies wanneer en hoeveel de installatie uitvalt. Dagcijfers of maandcijfers verhullen kortstondige uitval.
2. Vergelijk de werkelijke opbrengst per kwartier met de verwachting. EMMA vergelijkt doorlopend de werkelijke productie met wat er bij het actuele weer te verwachten is. Een afwijking van meer dan 10 procent leidt direct tot een signalering.
3. Voer gerichte inspecties uit. Op basis van kwartierdata weet u precies welke omvormer of string presteert. Dat maakt een inspectie gericht in plaats van algemeen, en bespaart kosten.

Naast technische optimalisatie kunt u het rendement verder verbeteren via slim energiemanagement: door opgewekte stroom zoveel mogelijk zelf te verbruiken op het moment dat u het opwekt, in plaats van terug te leveren tegen een lage prijs.

Technische opbrengst is niet hetzelfde als financiële opbrengst

Ook als uw installatie technisch precies doet wat ze moet doen, kan de financiële opbrengst tegenvallen. Rond het middaguur is stroom steeds minder waard, en soms kost terugleveren zelfs geld. Hoe dat werkt, leest u in onze blog over de waarde van zonnestroom en profielkosten. Batterijopslag kan een deel van dit verlies opvangen door stroom te bewaren voor een moment waarop de prijs gunstiger is. Lees meer over batterijopslag voor bedrijven.

Wat Switch hierin doet

Switch kijkt naar beide kanten: presteert de installatie technisch zoals het hoort, en wat levert ze netto op na terugleverkosten, negatieve prijzen en contract. In een Scan zetten we de werkelijke opbrengst per kwartier naast de verwachting en naast de marktprijzen, en tonen we waar de waarde weglekt. Daarna bewaakt EMMA de installatie doorlopend, zodat een storing niet maanden onopgemerkt blijft. Plan een Netcheck: dertig minuten, gratis, altijd een go of no-go, met reden.

Meer weten over een term? Alle vaktermen staan kort uitgelegd in de begrippenlijst.