Curtailment zonnepanelen: wat het is en wanneer het loont

Wat is curtailment en hoe werkt het?

Curtailment is een Engelse term die letterlijk ‘beperking’ of ‘inkorting’ betekent. In de energiesector staat curtailment voor het bewust terugregelen of afschakelen van een energiebron, in dit geval uw zonnepanelen. Dat gebeurt meestal door de omvormers terug te regelen, zodat ze minder vermogen afgeven, en soms door een deel van de installatie tijdelijk uit te schakelen.

Er zijn twee redenen om dat te doen:

• De prijs. Op sommige momenten is stroom zo overvloedig dat de prijs onder nul zakt. Wie dan levert, betaalt in plaats van dat hij ontvangt.
• Het net. Op plekken met netcongestie kan de netbeheerder afspreken dat een installatie op drukke momenten minder terug levert, tegen een vergoeding.

In beide gevallen is het doel hetzelfde: niet meer stroom het net op sturen dan op dat moment iets oplevert.

Waarom curtailment steeds vaker speelt

Het aantal uren met een negatieve stroomprijs is de afgelopen jaren hard gestegen: van 316 uur in 2023 naar 458 uur in 2024 en 585 uur in 2025. Dat gebeurt vooral rond het middaguur op zonnige dagen, in het voorjaar en de zomer, en in weekenden en op feestdagen, wanneer er veel zonnestroom is en weinig vraag.

Sinds 1 oktober 2025 wordt de stroomprijs per kwartier vastgesteld in plaats van per uur. Er zijn dus 96 prijzen per dag. Dat maakt het beeld fijnmaziger: in het voorjaar van 2026 telde paasmaandag een record van 69 negatieve kwartieren op één dag. Wie wil inspelen op negatieve prijzen, moet dus per kwartier kunnen sturen. Met de hand is dat niet te doen.

Wanneer loont het om terug te regelen?

Kort gezegd: zodra wat u ontvangt voor een teruggeleverde kilowattuur negatief wordt. Of dat bij u het geval is, hangt af van vier dingen.

1. Uw eigen verbruik. Stroom die u zelf gebruikt, wilt u nooit afschakelen. Het gaat alleen om het overschot dat het net op gaat. Een goed ingestelde regeling regelt dus niet de hele installatie terug, maar alleen dat overschot.

2. Uw contract. Krijgt u voor teruggeleverde stroom een vaste vergoeding, dan merkt u een negatieve marktprijs misschien niet direct. Wordt teruglevering afgerekend tegen de marktprijs, of rekent uw leverancier terugleverkosten, dan kost elke kilowattuur bij een negatieve prijs u geld. Kijk daarom goed naar de voorwaarden. Lees ook over verborgen kosten in uw energiecontract.

3. Uw subsidie. Heeft u SDE++-subsidie, dan ontvangt u die niet voor stroom die u levert terwijl de prijs negatief is. Hoe dat precies werkt, hangt af van het jaar waarin uw beschikking is afgegeven: bij oudere beschikkingen telt het pas na een aaneengesloten periode met negatieve prijzen, bij recente beschikkingen per kwartier. Leveren zonder subsidie bij een negatieve prijs is dubbel verlies.

4. Of uw installatie te sturen is. Om per kwartier te kunnen terugregelen, moeten de omvormers op afstand aan te sturen zijn, bijvoorbeeld via een energiemanagementsysteem dat de prijzen volgt.

Curtailment bij netcongestie

Een tweede vorm is curtailment in afspraak met de netbeheerder. Op plekken waar het net vol zit (waar curtailment en netcongestie direct samenhangen) bieden netbeheerders contracten aan waarbij een installatie op drukke momenten minder terug levert, tegen een vergoeding. Bij een capaciteitsbeperkingscontract (CB-contract) kondigt de netbeheerder zo’n beperking een dag van tevoren aan.

De vergoeding die netbeheerders bieden varieert. Bij een CB-contract onderhandelt u de vergoeding per megawattuur niet-teruggeleverde stroom. In 2025 lagen die vergoedingen doorgaans tussen € 20 en € 60 per MWh, afhankelijk van de netbeheerder en het tijdvenster. Switch rekent dit door in de Scan.

Steeds vaker wordt zo’n afspraak gecombineerd met een batterij. Een voorbeeld is zonnepark Ureterp in Friesland, dat vroeger regelmatig moest worden afgeschakeld. Sinds april 2026 slaat een batterij daar het overschot op, en stuurt een algoritme op de signalen van de netbeheerder en de marktprijzen.

Curtailment voorkomen: afschakelen, verschuiven of opslaan?

Terugregelen voorkomt verlies, maar de stroom zelf gaat verloren. Vaak is er een betere bestemming:

• Verschuiven. Kunt u verbruik naar de middag halen, zoals het laden van elektrische voertuigen of het koelen van een ruimte, dan gebruikt u de stroom zelf op het moment dat terugleveren niets oplevert.
• Opslaan. Met een batterij bewaart u de stroom voor momenten waarop hij wel waarde heeft, bijvoorbeeld ’s avonds, wanneer de prijzen juist hoog zijn.
• Afschakelen. Wat overblijft, regelt u terug.

De juiste mix verschilt per bedrijf. Die hangt af van hoeveel u terug levert, wanneer, en wat uw contract en aansluiting toelaten.

Zo pakt u het aan

1. Breng in kaart wat u teruglevert, per kwartier. Zonder kwartierdata blijft het gissen. Uw netbeheerder of meetbedrijf kan die gegevens meestal leveren.
2. Lees uw contract na op hoe teruglevering wordt afgerekend en of er terugleverkosten zijn.
3. Controleer uw SDE++-beschikking, als u die heeft.
4. Ga na of uw omvormers op afstand te sturen zijn.
5. Reken de opties door: afschakelen, verschuiven, opslaan, of een combinatie. Kijk daarbij naar een heel jaar, niet naar een paar zonnige dagen.

Wat Switch hierin doet

In een Scan rekent Switch op uw eigen kwartierdata door wat curtailen, verschuiven, opslag of een ander contract u per jaar oplevert. Na een besluit regelt Switch de uitvoering, en stuurt en bewaakt EMMA de installatie daarna per kwartier, zodat u niet zelf naar de prijzen hoeft te kijken.

Twijfelt u of curtailment bij u speelt? Lees ook over zonnepanelen zonder teruglevering en de duck curve, of plan een Netcheck. Dertig minuten · gratis · altijd een go of no-go, met reden.

Meer weten over een term? Alle vaktermen staan kort uitgelegd in de begrippenlijst.